Neuromobilizacje

O gimnastyce dla nerwów

3/21/20266 min read

Czy wiesz, że...

Nerwy (te struktury anatomiczne, nie stres) w Twoim ciele poddawane są na co dzień wielu obciążeniom mechanicznym.

Aby odpowiednio pełnić swoją funkcję, Twój układ nerwowy powinien
być zdolny do adaptacji do tych obciążeń. Nerwy ulegają m.in.
ślizgom względem innych tkanek, wydłużaniu czy kompresji.
Ograniczenia powyższych zdolności mogą prowadzić do zaburzeń
czucia, siły mięśniowej, dolegliwości bólowych czy ograniczeń
ruchomości. Jeśli doświadczasz tych lub podobnych problemów, nie
martw się. Fizjoterapia ma swojego asa w rękawie - neuromobilizacje.
Neuromobilizacje to ćwiczenia lub techniki manualne polegające na
poprawie ruchomości nerwu oraz jego elastyczności.

Wykorzystują one obecności nanerwia (epineurium), czyli warstwy tkanki łącznej otaczającej nerw. Epineurium składa się głównie z włókien kolagenowych, fibroblastów, tkanki tłuszczowej, naczyń limfatycznych i naczyń krwionośnych zaopatrujących nerw.

Nanerwie pomaga w amortyzacji nerwu i przyczynia się do jego wytrzymałości na rozciąganie.

Jednym ze sposobów pracy fizjoterapeuty lub pacjenta, zapewniającej prawidłową mobilność nerwu jest wykorzystanie technik ślizgowych. Polegają one na naprzemiennym “przeciąganiu” nerwu napinając go na jednym końcu przebiegu i rozluźniając na drugim. Podobnie jak podczas zabawy w przeciąganie liny, gdzie przewagę zyskuje raz jedna, raz druga strona. Z kolei w technikach napięciowych chodzi o rozciąganie tej liny (nerwu) w przeciwnych kierunkach.

Badania na
ludziach i zwierzętach wykazały, że neuromobilizacje zmniejszają
obrzęk wewnątrznerwowy, poprawiają rozprowadzanie płynu
wewnątrznerwowego, zmniejszają hiperalgezję termiczną i
mechaniczną oraz odwracają wzmożoną odpowiedź immunologiczną występującą po uszkodzeniu nerwu [1]. Dobrze wprowadzone w tok terapeutyczny i połączone z innymi technikami, pomagają zapobiegać powstawaniu zrostów oraz poprawiają odżywienie nerwu. Co to wszystko oznacza dla pacjenta? Zmniejszenie parestezji (zaburzeń czucia), bólu oraz zwiększenie zakresu ruchu.

🔎Garść informacji

W świecie naukowym nie ma konsensusu dotyczącego tego, czy to mobilizacja struktur nerwowych czy nie-nerwowych podczas neuromobilizacji przynosi pozytywne efekty. Ponadto metaanalizy i przeglądy systematyczne skupiające się badaniu skuteczności technik mobilizacji nerwów dostarczają sprzecznych danych, a ich autorzy podkreślają, że potrzeba więcej badań o lepszej jakości metodologicznej (głównie mniejsza heterogeniczność grup badanych, jednorodne parametry technik oraz ustandaryzowane skale ocen parametrów poddawanych terapii) [1,2,3]. Coraz więcej pojedynczych artykułów naukowych potwierdza jednak pozytywne wyniki po zastosowaniu tych technik. Bierzmy pod uwagę fakt, że wyniki badań nie zawsze przekładają się na całą populację. Grunt to dostosowanie danych technik do odpowiedniego przypadku, w odpowiedniej chwili, czyli dostosowanie leczenia do człowieka, a nie jednostki chorobowej.

Poniżej przedstawiam wybrane techniki neuromobilizacji do zastosowania w ramach autoterapii. Podstawą do przeprowadzenia niniejszych ćwiczeń mogą być: zaburzenia czucia w ręce, nodze, zespół górnego otworu klatki piersiowej, zespół cieśni nadgarstka, zespół mięśnia nawrotnego, zespół kanału łokciowego, zespół kanału Guyona, zespół mięśnia odwracacza, rwa barkowa, rwa udowa, rwa kulszowa, meralgia parestetyczna (zespół Rotha).

Podstawowe zasady wykonywania (poniżej przedstawionych) mobilizacji nerwów:

Prowadź ruch delikatnie i powoli;
Podczas ćwiczeń możesz wywoływać objawy tak długo, jak długo objawy te ustąpią po zwolnieniu mobilizacji;
Jeśli objawy ulegają zwiększeniu po ćwiczeniu lub Twój stan się nie poprawia, zaprzestań wykonywania mobilizacji i zgłoś się do lekarza lub fizjoterapeuty celem diagnostyki;
Celem ćwiczenia nie jest prowokowanie dolegliwości (ból nie jest wyznacznikiem dobrze wykonanego ćwiczenia);
Dokładne dawkowanie zwykle określa fizjoterapeuta jednak pierwsze próby możesz zacząć od kilku krótkich, delikatnych powtórzeń podczas których obserwować będziesz reakcję Twojego organizmu;
Niektóre składowe ćwiczeń zwykle wprowadzane w czasie neuromobilizacji nie zostały tutaj przedstawione aby dostosować poziom trudności do możliwości przeciętnego “Iksińskiego”;
W gabinecie fizjoterapeuty, jeśli będzie to konieczne, możesz poznać więcej technik neuromobilizacji lub innych metod autoterapii.

Kończyna górna:

Neuromobilizacje nerwu pośrodkowego

Pozycja stojąca lub siedząca. Kończynę górną wyprostuj przed tułowiem. Użyj przeciwnej ręki aby delikatnie naciągać rękę za palce.
Ruch - wykonuj naprzemiennie: naciągaj - rozluźniaj.
Dawkowanie: powtórz powoli i delikatnie 10 razy.

Pozycja stojąca lub siedząca. Kończynę górną wyprostuj i odwiedź pod kątem 90 stopni, rękę skieruj stroną dłoniową ku górze, palce wyprostowane. Patrz przed siebie.
Ruch - wykonuj naprzemiennie:
- ręka w dół + zbliż ucho do barku kończyny mobilizowanej
- ręka w górę + zbliż ucho do barku kończyny niemobilizowanej
Dawkowanie: powtórz powoli i delikatnie 10 razy.

Neuromobilizacje nerwu łokciowego

Pozycja stojąca lub siedząca. Ułóż palce ręki w znak “ok”.
Ruch: odwróć “ok” do góry nogami i załóż tak wykonane "okulary" na oczy.
Dawkowanie: powtórz powoli i delikatnie 10 razy.

Pozycja stojąca lub siedząca. Kończynę górną wyprostuj i odwiedź pod kątem 90 stopni, ręka stroną dłoniową “patrzy” w bok, palce wyprostowane. Patrz przed siebie.
Ruch - wykonuj naprzemiennie:
- zegnij łokieć + zbliż ucho do barku kończyny mobilizowanej
- wyprostuj łokieć + zbliż ucho do barku kończyny niemobilizowanej
Dawkowanie: powtórz powoli i delikatnie 10 razy.

Neuromobilizacje nerwu promieniowego

Pozycja stojąca lub siedząca. Przedramiona skrzyżuj przed ciałem (łokcie zgięte), palce ściągnięte w “dziubek”.
Ruch - wykonuj naprzemiennie:
- przenieś ręce “dziubkami” jak najdalej do tyłu
- wróć do pozycji początkowej
Dawkowanie: powtórz powoli i delikatnie 10 razy.

Rękę zaciśnij w pięść. Kciuk w środku. Przemieść całą kończynę górną do tyłu.
Ruch - wykonuj naprzemiennie:
- zegnij nadgarstek + zbliż ucho do barku kończyny mobilizowanej
- wyprostuj nadgarstek + zbliż ucho do barku kończyny niemobilizowanej
Dawkowanie: powtórz powoli i delikatnie 10 razy.

Kończyna dolna:

Neuromobilizacje nerwu udowego

Przyjmij pozycję wykroku na kolanach. Zaokrąglij kręgosłup. Patrz przed siebie.
Ruch - wykonuj naprzemiennie:
- głowa w górę + przesuń miednicę do przodu
- głowa w dół + wróć do pozycji początkowej
Dawkowanie: powtórz powoli i delikatnie 10 razy.

Połóż się na brzuch i podeprzyj na przedramionach.
Ruch - wykonuj naprzemiennie:
- głowa w dół + kończynę dolną zegnij w kolanie + ściągnij palce stopy jak baletnica
- głowa w górę + rozluźnij i opuść kończynę dolną
Dawkowanie: powtórz powoli i delikatnie 10 razy.

Neuromobilizacje nerwu kulszowego

Pozycja leżąca na plecach. Nogę mobilizowaną przyciągnij nieco do tułowia tak, abyś mógł złapać ją pod kolanem obiema rękami. Stopa wraz z palcami zadarte do góry.
Ruch: wyprostuj kolano do uczucia napięcia - rozluźnij
Dawkowanie: powtórz powoli i delikatnie 10 razy.
Pozycja siedząca. Zaokrąglij kręgosłup. Nogę wyprostuj w kolanie, stopę oprzyj na podłodze lub podwyższeniu (stołku, krześle).
Ruch - wykonuj naprzemiennie:
- głowa w dół + ściągnij stopę jak baletnica
- głowa do góry + zadrzyj stopę i palce “na siebie”
Dawkowanie: powtórz powoli i delikatnie 10 razy.

Bibliografia:

1.The Effectiveness of Neural Mobilization for Neuromusculoskeletal Conditions: A Systematic Review and Meta-analysis Annalie Basson, Benita Olivier, Richard Ellis, Michel Coppieters, Aimee Stewart, and Witness Mudzi. Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy 2017 47:9, 593-615

2. Neto T, Freitas SR, Marques M, Gomes L, Andrade R, Oliveira R. Effects of lower body quadrant neural mobilization in healthy and low back pain populations: A systematic review and meta-analysis. Musculoskelet Sci Pract. 2017 Feb;27:14-22. doi: 10.1016/j.msksp.2016.11.014. Epub 2016 Dec 12. PMID: 28637597.

3. López-Pardo, M. J., Calvache-Mateo, A., Martín-Núñez, J., Heredia-Ciuró, A., López-López, L., Valenza, M. C., & Cabrera-Martos, I. (2024). Routine Physical Therapy with and without Neural Mobilization in Chronic Musculoskeletal Neck Disorders with Nerve-Related Symptoms: Systematic Review and Meta-Analysis. Healthcare, 12(12), 1225. doi: 10.3390/healthcare12121225