Neuromobilizacje

Czy wiesz, że nerwy (te struktury anatomiczne, nie stres) w Twoim ciele poddawane są na co dzień wielu obciążeniom mechanicznym? Aby odpowiednio pełnić swoją funkcję, Twój układ nerwowy powinien być zdolny do adaptacji do tych obciążeń. Nerwy ulegają m.in. ślizgom względem innych tkanek, wydłużaniu czy kompresji. Ograniczenia powyższych zdolności mogą prowadzić do zaburzeń czucia, siły mięśniowej, dolegliwości bólowych czy ograniczeń ruchomości. Jeśli doświadczasz tych lub podobnych problemów, nie martw się. Fizjoterapia ma swojego asa w rękawie - neuromobilizacje.
Neuromobilizacje to ćwiczenia lub techniki manualne polegające na poprawie ruchomości nerwu oraz jego elastyczności. Wykorzystują one obecności nanerwia (epineurium), czyli warstwy tkanki łącznej otaczającej
nerw. Epineurium składa się głównie z włókien kolagenowych, fibroblastów, tkanki tłuszczowej, naczyń limfatycznych i naczyń krwionośnych zaopatrujących nerw. Nanerwie pomaga w amortyzacji nerwu i przyczynia się do jego wytrzymałości na rozciąganie.

Kończyna górna

Kończyna dolna

Źródło: https://static.zpe.gov.pl/portal/f/res-minimized/RmNMYWRrA68lu/1618579568/JYLDB8dn0Se0Sr6OIhNA9Zg6zbEEeGTf.png

Bibliografia:

1.The Effectiveness of Neural Mobilization for Neuromusculoskeletal Conditions: A Systematic Review and Meta-analysis Annalie Basson, Benita Olivier, Richard Ellis, Michel Coppieters, Aimee Stewart, and Witness Mudzi. Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy 2017 47:9, 593-615

2. Neto T, Freitas SR, Marques M, Gomes L, Andrade R, Oliveira R. Effects of lower body quadrant neural mobilization in healthy and low back pain populations: A systematic review and meta-analysis. Musculoskelet Sci Pract. 2017 Feb;27:14-22. doi: 10.1016/j.msksp.2016.11.014. Epub 2016 Dec 12. PMID: 28637597.

3. López-Pardo, M. J., Calvache-Mateo, A., Martín-Núñez, J., Heredia-Ciuró, A., López-López, L., Valenza, M. C., & Cabrera-Martos, I. (2024). Routine Physical Therapy with and without Neural Mobilization in Chronic Musculoskeletal Neck Disorders with Nerve-Related Symptoms: Systematic Review and Meta-Analysis. Healthcare, 12(12), 1225. doi: 10.3390/healthcare12121225

Jednym ze sposobów pracy fizjoterapeuty lub pacjenta, zapewniającej prawidłową mobilność nerwu jest wykorzystanie technik ślizgowych. Polegają one na naprzemiennym “przeciąganiu” nerwu napinając go na jednym końcu przebiegu i rozluźniając na drugim. Podobnie jak podczas zabawy w przeciąganie liny, gdzie przewagę zyskuje raz jedna, raz druga strona. Z kolei w technikach napięciowych chodzi o rozciąganie tej liny (nerwu) w przeciwnych kierunkach.
Badania na ludziach i zwierzętach wykazały, że neuromobilizacje zmniejszają obrzęk wewnątrznerwowy, poprawiają rozprowadzanie płynu wewnątrznerwowego, zmniejszają hiperalgezję termiczną i mechaniczną oraz odwracają wzmożoną odpowiedź immunologiczną występującą po uszkodzeniu nerwu [1]. Dobrze wprowadzone w tok terapeutyczny i połączone z innymi technikami, pomagają zapobiegać powstawaniu zrostów oraz poprawiają odżywienie nerwu. Co to wszystko oznacza dla pacjenta? Zmniejszenie parestezji (zaburzeń czucia), bólu oraz zwiększenie zakresu ruchu.

🔎Neuromobilizacje a badania

W świecie naukowym nie ma konsensusu co do tego, czy to mobilizacja struktur nerwowych czy nie-nerwowych podczas neuromobilizacji przynosi pozytywne efekty. Ponadto metaanalizy i przeglądy systematyczne skupiające się badaniu skuteczności technik mobilizacji nerwów dostarczają sprzecznych danych, a ich autorzy podkreślają, że potrzeba więcej badań o lepszej jakości metodologicznej (głównie mniejsza heterogeniczność grup badanych, jednorodne parametry technik oraz ustandaryzowane skale ocen parametrów poddawanych terapii) [1,2,3]. Coraz więcej pojedynczych artykułów naukowych potwierdza jednak pozytywne wyniki po zastosowaniu tych technik. Bierzmy pod uwagę fakt, że wyniki badań nie zawsze przekładają się na całą populację. Grunt to dobór określonych technik do odpowiedniego przypadku, w odpowiedniej chwili, czyli dostosowanie leczenia do człowieka, a nie jednostki chorobowej.

Poniżej przedstawiam wybrane techniki neuromobilizacji do zastosowania w ramach autoterapii. Podstawą do przeprowadzenia niniejszych ćwiczeń mogą być: zaburzenia czucia w ręce, nodze, zespół górnego otworu klatki piersiowej, zespół cieśni nadgarstka, zespół mięśnia nawrotnego, zespół kanału łokciowego, zespół kanału Guyona, zespół mięśnia odwracacza, rwa barkowa, rwa udowa, rwa kulszowa, meralgia parestetyczna (zespół Rotha).

Podstawowe zasady wykonywania (poniżej przedstawionych) mobilizacji nerwów:

• Podczas ćwiczeń możesz wywoływać objawy tak długo, jak długo objawy te ustąpią po zwolnieniu mobilizacji;

• Celem ćwiczenia nie jest prowokowanie bólu (ból nie jest wyznacznikiem dobrze wykonanego ćwiczenia);

• Pierwsze próby możesz zacząć od kilku krótkich, delikatnych powtórzeń podczas których obserwować będziesz reakcję Twojego organizmu;

• Jeśli nie czujesz pogorszenia objawów, ćwiczenia wykonuj 2-3 razy dziennie;

• Jeśli objawy ulegają zwiększeniu po ćwiczeniu lub Twój stan się nie poprawia, zaprzestań wykonywania mobilizacji i zgłoś się do lekarza lub fizjoterapeuty celem diagnostyki;

• Niektóre składowe ćwiczeń zwykle wprowadzane w czasie neuromobilizacji nie zostały tutaj przedstawione aby dostosować poziom trudności do możliwości przeciętnego “Iksińskiego”;

• W gabinecie fizjoterapeuty, jeśli będzie to konieczne, możesz poznać więcej technik neuromobilizacji lub innych metod autoterapii.

Objawy ucisku/uszkodzenia: zaburzenia czucia w obrębie ręki (szczególnie dłoniowa powierzchnia palców I-III) i/lub przedramienia, drętwienia lub ból w ręce wybudzający w nocy, osłabienie funkcji ręki - osłabienie czynności kciuka, problemy z pisaniem, chwytaniem przedmiotów, zanik mięśni kłębu kciuka, “ręka błogosławiąca”.

1. Pozycja początkowa: kończynę górną wyprostuj przed tułowiem. Użyj przeciwnej ręki aby delikatnie naciągać rękę za palce.

   Ruch - wykonuj naprzemiennie: naciągaj - rozluźniaj.

   Dawkowanie: powtórz powoli i delikatnie 10 razy.

2. Pozycja początkowa: kończynę górną odwiedź pod kątem 90 stopni. Zegnij łokieć pod kątem 90 stopni. Ręka stroną dłoniową ku twarzy. Palce wyprostowane. Patrz przed siebie.

   Ruch - wykonuj naprzemiennie:

   • wyprostuj łokieć + zbliż ucho do barku kończyny mobilizowanej

   • zegnij łokieć + zbliż ucho do barku kończyny niemobilizowanej

   Dawkowanie: powtórz powoli i delikatnie 10 razy.

Objawy ucisku/uszkodzenia: zaburzenia czucia w obrębie ręki (szczególnie palce IV i V), ból okolicy łokcia lub nadgarstka, osłabienie funkcji ręki - problemy z pisaniem, wykonywaniem precyzyjnych ruchów palcami, zanik mięśni kłębika, odstawanie palca małego, ręka szponiasta.

1. Pozycja początkowa: ułóż palce ręki w znak “ok”.

   Ruch: odwróć “ok” do góry nogami i załóż tak wykonane "okulary" na oczy.

   Dawkowanie: powtórz powoli i delikatnie 10 razy.

2. Pozycja początkowa: kończynę górną odwiedź pod kątem 90 stopni. Zegnij łokieć pod kątem 90 stopni. Ręka stroną dłoniową w stronę przeciwną do twarzy. Palce wyprostowane. Patrz przed siebie.

   Ruch - wykonuj naprzemiennie:

   • zgięcie grzbietowe ręki + zbliż ucho do barku kończyny mobilizowanej

   • zgięcie dłoniowe ręki + zbliż ucho do barku kończyny niemobilizowanej

   Dawkowanie: powtórz powoli i delikatnie 10 razy.

Objawy ucisku/uszkodzenia: zaburzenia czucia w obrębie ręki (szczególnie grzbietowa powierzchnia palców I-III), ból grzbietu dłoni i/lub okolicy łokcia, osłabienie funkcji ręki - osłabienie wyprostu palców i ręki, ręka opadająca.

1. Pozycja początkowa: przedramiona skrzyżuj przed ciałem (łokcie zgięte), palce ściągnięte w “dziubek”.

   Ruch - wykonuj naprzemiennie:

   • przenieś ręce “dziubkami” jak najdalej do tyłu

   • wróć do pozycji początkowej

   Dawkowanie: powtórz powoli i delikatnie 10 razy.

2. Pozycja początkowa: przemieść całą kończynę górną do tyłu.

   Ruch - wykonuj naprzemiennie:

   • zgięcie dłoniowe ręki + zbliż ucho do barku kończyny mobilizowanej

   • zgięcie grzbietowe ręki + zbliż ucho do barku kończyny niemobilizowanej

   Dawkowanie: powtórz powoli i delikatnie 10 razy.

Objawy ucisku/uszkodzenia: zaburzenia czucia przedniej i przyśrodkowej powierzchni kończyny dolnej, ból w odcinku lędźwiowo-krzyżowym promieniujący przez przód uda i przyśrodkową powierzchnię podudzia (czasami obejmuje także stopę), osłabienie zgięcia biodra i wyprostu kolana, upośledzenie chodu, zaniki mięśniowe.

1. Pozycja początkowa: przyjmij pozycję wykroku na kolanach. Patrz przed siebie.

   Ruch - wykonuj naprzemiennie:

   • głowa w górę + przesuń miednicę do przodu

   • głowa w dół + wróć miednicą do pozycji neutralnej

   Dawkowanie: powtórz powoli i delikatnie 10 razy.

2. Pozycja początkowa: połóż się na brzuchu i podeprzyj na przedramionach.

   Ruch - wykonuj naprzemiennie:

   • głowa w dół + kończynę dolną zegnij w kolanie + ściągnij palce stopy jak baletnica

   • głowa w górę + rozluźnij i opuść kończynę dolną

   Dawkowanie: powtórz powoli i delikatnie 10 razy.

Objawy ucisku/uszkodzenia: zaburzenia czucia tylnej i bocznej powierzchni kończyny dolnej, grzbietu i podeszwy stopy, ból w odcinku lędźwiowo-krzyżowym lub pośladku promieniujący przez tył uda i tylną lub boczną powierzchnię podudzia (czasami obejmuje także stopę), osłabienie zgięcia kolana, ruchów stopy i palców stopy, upośledzenie chodu, zaniki mięśniowe.

1. Pozycja początkowa: pozycja leżąca na plecach. Nogę mobilizowaną przyciągnij nieco do tułowia tak, abyś mógł złapać ją pod kolanem obiema rękami. Stopa wraz z palcami zadarte do góry.

   Ruch: wyprostuj kolano do uczucia napięcia - rozluźnij

   Dawkowanie: powtórz powoli i delikatnie 10 razy.

2. Pozycja początkowa: pozycja siedząca. Zaokrąglij kręgosłup. Nogę wyprostuj w kolanie, stopę możesz oprzeć na podłodze lub podwyższeniu (stołku, krześle).

   Ruch - wykonuj naprzemiennie:

   • głowa w dół + ściągnij stopę jak baletnica

   • głowa do góry + zadrzyj stopę i palce “na siebie”

   Dawkowanie: powtórz powoli i delikatnie 10 razy.

(kliknij aby powiększyć)

(kliknij aby powiększyć)

(kliknij aby powiększyć)

(kliknij aby powiększyć)

(kliknij aby powiększyć)

(kliknij aby powiększyć)

(kliknij aby powiększyć)

(kliknij aby powiększyć)

(kliknij aby powiększyć)

(kliknij aby powiększyć)

Neuromobilizacje nerwu pośrodkowego

Neuromobilizacje nerwu kulszowego

Neuromobilizacje nerwu udowego

Neuromobilizacje nerwu promieniowego

Neuromobilizacje nerwu łokciowego